FOBİ NEDENLERİ NELERDİR ?

Fobilerin gerçek nedenleri bilinememektedir. Öne sürülen fobi
nedenleri türlerine göre değişmekle birlikte aynı fobi türünde de
hastadan hastaya değişiklik gösterir. Ruhsal rahatsızlıkların çoğunda
olduğu gibi fobilerde de neden biyolojik, genetik ve çevreseldir.

Genetik yatkınlık: bazı özgül fobilerde genetik yatkınlık fazladır.
Örneğin kan aldırma veya enjeksiyon yaptırma fobisi olan kişilerde
ailede benzer hastalık normal topluma göre daha sıktır. Ancak bu
yatkınlığın genetik veya çevresel etkenlere bağlı olarak gelişip
gelişmediğini aydınlatacak araştırmalar henüz yetersizdir.

Nörokimyasal nedenler: bazı insanlarda adrenalin ve noradrenalin
salınımının fazla olmasının  veya etkilenen organların bu maddelere
normal insanlara göre daha duyarlı olmasının bu hastalığa yol açtığı
ileri sürülmektedir. Verilen ilaç tedavileri de bu maddelerin
salınımını veya bedensel duyarlılığı azaltmaya yöneliktir.

Davranışçı Yaklaşım: Psikiyatride fobilerin geçmiş yaşantılara bağlantılı olarak
geliştiği yolunda ispatlanmamış çeşitli teorileri mevcuttur. Watsonun öğrenme teorisinde fobilerin şartlandırılmış refleks davranışlar sonucu oluştuğu ileri sürülür. Bu teoriye göre daha
önce kaygı uyandırmayan bir uyaran kaygılı bir uyaran ile bir araya geldiğinde öğrenme yolu ile kaygı uyandıran bir uyaran haline gelmektedir. Örneğin asansör korkusu olmayan bir kişi elektrik
kesintisi ile asansörde mahsur kalma sonucunda asansör korkusu geliştirebilir. Bu olay öncesinde rahatlıkla asansöre binebilirken asansöre binemez hale gelebilir veya asansöre bindiğinde aşırı kaygı
duyma görülebilir.

Bılindışı:  Freud'a göre fobiler bilinçdışı çatışmalarla ilgilidir ve ödipal kompleks ile ilişkisi vardır. Bastırılmış, bilinç dışına itilmiş bazı korkular yer değiştirerek normalde kaygı yaratmayacak bir nesne veya duruma yöneltilir ve bu şekilde fobiler gelişir. Yapılan araştırmalarda sürekli strese maruz kalan
çocuklarda yaşamın ileri dönemlerinde yaygın fobik davranışlar görülebilmektedir. Sürekli stres yaratan nedenler arasında erken yaşta anne veya babanın kaybı, anne veya babadan ayrılma,ev içinde şiddete maruz kalma sayılabilir. Bazı bedensel hastalıklar, nörolojik ve psikiyatrik hastalıklarda fobik semptomlar görülebilir. Bu rahatsızlıkların ayırıcı tanı yapılırken dikkate alınması
gerekir.

Bu bilgiler, fobi nedenlerinin bir kısmını genel olarak vermektedir. Fakat sebepler çok daha ayrıntılı şekilde incelenmelidir.